Fact Check: ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బిస్మిల్లా ఖాన్ ఇంటిని కూల్చివేసిందా? కాదు, ప్రభుత్వ ప్రమేయం లేదని అంటున్న కుటుంబ సభ్యులు

వారణాసిలో షెహనాయ్ విద్వాంసుడు బిస్మిల్లా ఖాన్ ఇంటిని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూల్చివేస్తున్నట్లుగా పేర్కొంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో వైరల్ అవుతోంది. అయితే, ఇది అవాస్తవం. ఈ కూల్చివేతను కుటుంబ సభ్యులే స్వయంగా చేపట్టారని వారు తెలిపారు.
Fact Check: ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బిస్మిల్లా ఖాన్ ఇంటిని కూల్చివేసిందా? కాదు, ప్రభుత్వ ప్రమేయం లేదని అంటున్న కుటుంబ సభ్యులు
Published on: 
3 min read

Hyderabad: షెహనాయ్ విద్వాంసుడు బిస్మిల్లా ఖాన్ ఇంటిని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూల్చివేస్తున్నట్లుగా ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతోంది.

వీడియోలో ఏముంది?

ఒక నివాస ప్రాంతంలో కూల్చివేసిన భవనం, అక్కడ పడి ఉన్న ఎర్ర ఇటుకలు, శిథిలాలు, చెక్క ముక్కలు ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నాయి. తాళం వేసి ఉన్న ఒక ఆకుపచ్చ రంగు తలుపు కూడా కనిపిస్తోంది. వీడియో పై ఇలా రాసి ఉంది, "దిగ్భ్రాంతికరం...వారణాసిలో ఉన్న భారతరత్న ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్ పూర్వీకుల నివాసం; ప్రతిపాదిత మ్యూజియం ప్రాజెక్టు నేపధ్వంలో కూల్చివేత వివాదంలో చిక్కుకుంది."

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (SP) నాయకుడు అఖిలేష్ యాదవ్, ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) నాయకుడు సంజయ్ సింగ్‌తో సహా పలువురు ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తూ, ఇంటి కూల్చివేతకు బీజేపీ ప్రభుత్వమే కారణమని ఆరోపించారు.

అఖిలేష్ యాదవ్ ఈ వీడియోతో పాటు రాసిన వివరణలో, "భారతరత్న పురస్కార గ్రహీతకు సంబంధించిన ఉమ్మడి వారసత్వాన్ని నాశనం చేయడం అంటే, వారి గౌరవ మర్యాదలను మాత్రమే కాకుండా, భారతదేశ గౌరవాన్ని కూడా దెబ్బతీయడమే" అని పేర్కొన్నారు.

మరో ఫేస్‌బుక్ యూజర్ ఇలా రాశారు, "దిగ్భ్రాంతికరం !  ఇంత ద్వేషమా? యూపీ ప్రభుత్వం భారతరత్న ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్ ఇంటిని కూల్చివేసింది! వారు ఇంటిని కూల్చివేయగలరు, కానీ చరిత్రను చెరిపివేయలేరు. ఆయన ఎప్పటికీ భారతదేశానికి గర్వకారణంగా నిలిచిపోతారు. వారణాసిలో ఉన్న భారతరత్న ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్ పూర్వీకుల నివాసం; ప్రతిపాదిత మ్యూజియం ప్రాజెక్టు నేపథ్యంలో కూల్చివేత వివాదంలో చిక్కుకుంది." (ఆర్కైవ్)

యూపీ ప్రభుత్వం నిజంగానే ఖాన్ ఇంటిని బుల్డోజర్లతో కూల్చివేసిందా?

Fact Check 

ఈ క్లెయిమ్ తప్పు  అని సౌత్ చెక్ కనుగొంది. బిస్మిల్లా ఖాన్ నివాసాన్ని ఆయన కుటుంబ సభ్యులే స్వయంగా కూల్చివేశారు. వైరల్ అవుతున్న ఈ వాదనలోని ఆరోపణలను వారణాసి మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (VMC) అధికారులు, ఖాన్ కుటుంబ సభ్యులు ఖండించినట్లు కనుగొన్నాం. 

ఖాన్ కూల్చివేసిన ఇంటిని చూపిస్తున్న అనేక నివేదికలను కనుగొన్నాం. హిందీ వార్తా ఛానల్ న్యూస్24 కూడా కూల్చివేసిన ఇంటికి సంబంధించిన అనేక క్లిప్‌లతో కూడిన ఒక వీడియో నివేదికను ప్రచురించింది. ఆ దృశ్యాలను పోల్చి చూడగా, కూల్చివేసిన ఇంటి వెనుక రెండు భవనాలు ఉన్నట్లు కనుగొన్నాం. ఈ భవనాలు వైరల్ వీడియోలో కనిపించే భవనాలతో సరిపోలుతున్నాయి. కూల్చివేసిన ఇల్లు కూడా వైరల్ వీడియోలో చూపిన ఇంటితో సరిపోలుతోంది.

మీడియా కథనాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నవంబర్ 9న ప్రచురించిన కథనం ప్రకారం, వారణాసి మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ ఈ కూల్చివేతతో తమకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని స్పష్టం చేసింది. బిస్మిల్లా ఖాన్ కుటుంబ సభ్యులే స్వయంగా ఈ ఇంటిని కూల్చివేయాలని నిర్ణయించుకున్నారని పేర్కొంది.

నగరానికి చెందిన ప్రముఖ వ్యక్తులను గౌరవించే ప్రాజెక్టులో భాగంగా, బిస్మిల్లా ఖాన్ నివాసంలో ఒక మ్యూజియం ఏర్పాటు చేసేందుకు తాము కుటుంబ సభ్యులతో చర్చలు జరిపామని VMC పబ్లిక్ రిలేషన్స్ ఆఫీసర్ సందీప్ శ్రీవాస్తవ తెలిపారు. అయితే, ఆ కుటుంబం ఈ ప్రతిపాదనకు తమ అంగీకారాన్ని తెలపలేదు. దానికి బదులుగా, పాత కట్టడాన్ని కూల్చివేసి, దానిని స్వతంత్రంగా పునర్నిర్మించాలని నిర్ణయించుకుంది.

కుటుంబం అంగీకారం లేకుండా మ్యూజియం ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లడం సాధ్యం కానందున, ఈ కూల్చివేతలో పౌరసంఘానికి ఎలాంటి పాత్ర లేదని శ్రీవాస్తవ తెలిపారు.

ఆరోపణలను ఖండించిన కుటుంబ సభ్యులు

బిస్మిల్లా ఖాన్ మనవడైన మహమ్మద్ సిబ్తైన్ కూడా ఈ ఆరోపణలను ఖండించారు. దాదాపు 90 ఏళ్ల నాటి ఆ కట్టడం శిథిలావస్థలో ఉందని, దానిని కూల్చివేసి భవనాన్ని పునర్నిర్మించాలని కుటుంబం ఏకగ్రీవంగా నిర్ణయించుకుందని ఆయన అన్నారు.

ఈ పునర్నిర్మాణం కుటుంబం అంగీకారంతోనే, ఎలాంటి రాజకీయ లేదా పరిపాలనా జోక్యం లేకుండా జరుగుతోందని సిబ్తైన్ మరింత స్పష్టం చేశారు. కొత్తగా నిర్మించే భవనం మొదటి అంతస్తులో షెహనాయ్ మాస్ట్రో వస్తువులను భద్రపరిచేందుకు ఒక మ్యూజియంను ఏర్పాటు చేస్తామని ఆయన తెలిపారు.

నవంబర్ 7న ఆజ్ తక్ ప్రచురించిన ఒక నివేదికలో, బిస్మిల్లా ఖాన్ మనవళ్లైన సిఫ్తైన్ హుస్సేన్, అఫాక్ హైదర్, ప్రభుత్వ బుల్డోజర్ ఇంటిని కూల్చివేసిందన్న విషయాన్ని ఖండించినట్లు కూడా పేర్కొంది. శిథిలావస్థలో ఉన్న ఆ కట్టడాన్ని తిరిగి నిర్మించుకోవాలని తమ కుటుంబం సమిష్టిగా నిర్ణయించుకుందని వారు చెప్పారు.

న్యూస్ ఏజెన్సీ ఐఏఎన్ఎస్ కూడా సిఫ్తైన్‌తో జరిపిన ఒక ఇంటర్వ్యూను ప్రచురించింది. అందులో ఆయన, ఇంటిని కూల్చివేయమని గానీ, పునర్నిర్మించమని గానీ ప్రభుత్వం తమ కుటుంబాన్ని బలవంతం చేయడం లేదని చెప్పారు. ఆయన ఇలా అన్నారు, “ప్రభుత్వం దేనినీ బలవంతం చేయడం లేదు. ఈ ఇల్లు చాలా శిథిలావస్థలో ఉంది, దీనివల్ల ఎప్పుడైనా ప్రమాదం జరగవచ్చు. అందువల్ల, ఆస్తి యజమానులమైన మేమందరం కలిసి దీనిని పునర్నిర్మించడానికి ముందుకు వచ్చాము. దీనికి ఎవరికీ ఎలాంటి అభ్యంతరం లేదు…”

VMC అధికారిక X ఖాతాలో సిబ్తైన్‌కు సంబంధించిన ఒక వీడియోను పోస్ట్ చేస్తూ, ఆ ఇంటిని అధికారులు కూల్చివేయలేదని పేర్కొన్నారు. ఆ పోస్టులో ఇలా ఉంది: "సోషల్ మీడియాలో ఆయన ఇల్లు కూల్చివేయబడుతోందంటూ వస్తున్న తప్పుడు వార్తల నేపథ్యంలో, ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్ షెహనాయ్ సాధన చేసే గదిని ఒక మ్యూజియంగా మారుస్తున్నట్లు ఆయన మనవడే స్వయంగా స్పష్టం చేశారు."