ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ యుద్ధంలో ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు మరణించారని పేర్కొంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో ఉంది.
ఈ వీడియోలో, పసుపు రంగు సేఫ్టీ వెస్ట్ ధరించిన ఒక వ్యక్తి ధ్వంసమైన బాత్రూమ్ లోపల నిలబడి, హీబ్రూలో మాట్లాడుతున్నట్లు చూడవచ్చు. ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తూ ఒక సోషల్ మీడియా యూజర్ ఇలా రాశారు, "'ధ్వంసమైన ఈ ఇంట్లోనే నెతన్యాహు మరణించి ఉండవచ్చు' అని ఇజ్రాయెల్ జర్నలిస్ట్ పేర్కొన్నారు." (ఆర్కైవ్)
ఇదే వాదనను చేస్తున్న పోస్ట్‌ను ఇక్కడ చూడవచ్చు. (ఆర్కైవ్)
Fact Check
సౌత్ చెక్ ఈ వాదన అవాస్తవమని కనుగొంది. ఇరాన్ క్షిపణుల కారణంగా వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని ఇజ్రాయెల్ పట్టణమైన ఏరియల్‌లోని ఒక ఇంటిపై పడిన శకలాల గురించి ఆ పట్టణ మేయర్ మాట్లాడుతున్నట్లు వీడియో చూపిస్తుంది.
వైరల్ వాదనలను ప్రస్తావిస్తూ, ప్రధాని నెతన్యాహు మరణించారని వైరల్ వీడియో దృశ్యాలను ఉపయోగిస్తున్న ఏ హీబ్రూ వార్తా కథనం దొరకలేదు.
రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లను ఉపయోగించి, అదే ఫుటేజ్ ఒక హీబ్రూ టెలిగ్రామ్ ఛానెల్‌లో అప్‌లోడచేయబడినట్లు కనుగొన్నాం. ఆ ఛానెల్ పేరును బట్టి, అది హీబ్రూ భాషలో తాజా వార్తలను ప్రచారం చేయడానికి సహాయపడుతుందని తెలుస్తోంది; దానికి 80,000 మందికి పైగా సబ్‌స్క్రైబర్లు ఉన్నారు. ఈ ఛానెల్ మార్చి 13న ఇదే వీడియోను అప్‌లోడ్ చేసింది.
వీడియోపై ఉన్న శీర్షిక హీబ్రూ భాషలో ఇలా ఉంది, “ఏరియల్ మేయర్ యైర్ చెట్‌బౌన్: "నేను ప్రస్తుతం నగరంలోని ఒక సంఘటనా స్థలంలో ఉన్నాను, ఇక్కడ భవనం పైకప్పులోకి శకలాలు చొచ్చుకుపోయాయి. ఆస్తి నష్టం భారీగా ఉంది, కానీ సూచనలను పూర్తిగా పాటించడం వల్ల - కుటుంబ సభ్యులకు ఎలాంటి హాని జరగలేదు. ఈ రోజు ఏరియల్‌లో సూచనలను పాటించడం ప్రాణాలను కాపాడింది.”
ఈ క్యాప్షన్ ప్రకారం, వీడియోలోని వ్యక్తి ఇజ్రాయెల్ వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని ఏరియల్ నగర మేయర్ అయిన యైర్ చెట్‌బౌన్ అని తెలుస్తోంది. వీడియోలోని వ్యక్తి, ఒక భవనం పైకప్పుకు శకలాలు వల్ల జరిగిన నష్టం గురించి మాట్లాడుతున్నాడని, అయితే ఆ భవన నివాసితులకు ఎలాంటి హాని జరగలేదని కూడా అందులో పేర్కొనబడింది.
X లోని ‘ట్రాన్స్‌లేట్‌మామ్’ బాట్ కూడా ఈ వైరల్ వీడియో మొత్తాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించింది. ఆ వైరల్ వీడియో కింద, ఆ వ్యక్తి నెతన్యాహు మరణం గురించి మాట్లాడటం లేదని మనం స్పష్టంగా చూడవచ్చు. కొన్ని శకలాలు ఒక ఇంటిపై పడి దానికి నష్టం కలిగించాయని, అయితే ఆ నగర నివాసితులు సురక్షితంగా ఉన్నారని అతను చెబుతున్నట్లు వినబడుతుంది.
ఏరియల్ నగరానికి అంకితమైన ‘ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ ఏరియల్’ అనే వెబ్‌సైట్‌లో ‘మేయర్ సందేశం’ అనే పేజీ ఉంది, అక్కడ మనం ఆ నగర మేయర్ చిత్రాన్ని చూడవచ్చు. వీడియోలోని వ్యక్తికి, ఏరియల్ నగర మేయర్ యైర్ చెట్‌బౌన్‌కు మధ్య ఉన్న పోలికను మనం స్పష్టంగా చూడవచ్చు.
‘ఇరాన్ క్షిపణి శకలాల వల్ల ఒక అపార్ట్‌మెంట్ భవనానికి జరిగిన నష్టాన్ని ఏరియల్ సెటిల్‌మెంట్ మేయర్ నమోదు చేశారు’ అనే శీర్షికతో యూట్యూబ్‌లో షేర్ చేస్తున్న అల్ జజీరాను కూడా కనుగొన్నాం. (అరబిక్ నుండి అనువదించబడింది)
యైర్ చెట్‌బౌన్ అధికారిక ఇన్‌స్టాగ్రామ్ ఖాతాలో, వైరల్ వీడియోలోని అదే రోజు, అదే బాత్రూమ్‌లో అప్‌లోడ్ చేయబడిన ఒక వీడియోను కనుగొన్నాం. ఆ ఇంటి నివాసితులు వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని ఏరియల్ నగరానికి చెందినవారని, వారు ఒక ఆశ్రయంలో ఉండటం వల్ల విస్ఫోటనం నుండి రక్షించబడ్డారని క్యాప్షన్ నిర్ధారిస్తుంది.
ప్రధాని నెతన్యాహు అక్కడే మరణించి ఉండాలని ఒక ప్రదేశాన్ని చూపిస్తూ ఇజ్రాయెల్ జర్నలిస్ట్ చెప్పడం వైరల్ వీడియోలో లేదని ఇది నిర్ధారిస్తుంది. ఇరాన్ క్షిపణుల కారణంగా వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని ఇజ్రాయెల్ పట్టణమైన ఏరియల్‌లోని ఒక ఇంటిపై పడిన శకలాల గురించి ఆ పట్టణ మేయర్ మాట్లాడుతున్నట్లు ఇది చూపిస్తుంది. అందువల్ల, వైరల్ అవుతున్న వాదనలు అవాస్తవమని సౌత్ చెక్ ధృవీకరిస్తోంది.